Қазақстанда ет өнімдерінің жалғандығын анықтайтын отандық ПТР-тест әзірленді

Қазақстанда еттің түрлік құрамын анықтауға және ет өнімдерінің фальсификациясын анықтауға мүмкіндік беретін жаңа ПТР-тест жасалды. Тест-жүйені «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» КЕАҚ құрамындағы С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университетінің ғалымдары әзірлеген.

Зерттеу Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2024–2026 жылдарға арналған «Азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздік деңгейін арттыру» ғылыми-техникалық бағдарламасы аясында жүргізілді.

Ет өнімдерін қолдан жасау мәселесі өзекті болып отыр. Шұжық, жартылай фабрикат, консерві және басқа да өнімдердің нақты құрамы қаптамада көрсетілген ақпаратқа сәйкес келмеуі мүмкін. Әсіресе ет ұсақталғаннан, термиялық өңдеуден өткеннен немесе әртүрлі шикізат араласқаннан кейін оның шығу тегін сыртқы белгілер арқылы анықтау қиын.

Жаңа ПТР-тест митохондриялық цитохром b генінің түрге тән бөліктерін анықтайды. Жүйе бір үлгі құрамынан жануарлар мен құстардың 17 түрінің ДНҚ-сын анықтауға мүмкіндік береді.

Олардың қатарында үй жануарларының сегіз түрі – ірі қара, жылқы, шошқа, қой, ешкі, есек, ит және мысық бар. Сондай-ақ жабайы жануарлардың алты түрі – киік, марал, елік, арқар, егеуқұйрық және тышқан, құстардың үш түрі – тауық, үйрек және күркетауық қамтылған.

Тест-жүйенің басты ерекшеліктерінің бірі – бір үлгіден бірнеше жануар түрінің ДНҚ-сын бір уақытта анықтау мүмкіндігі. Мультиплексті формат жеке-жеке талдаулардың санын және реагент шығынын азайтуға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе бірнеше компоненттен тұратын ет өнімдерін зерттеу кезінде маңызды.

Әзірленген әдіс пайдалы модель патентімен қорғалған. Тест-жүйені өндіру және қолдану үшін қажетті ғылыми-техникалық құжаттама әзірленіп, университеттің ғылыми-техникалық кеңесінде бекітілді.

ПТР-тест шикі етті ғана емес, шұжық, ветчина, ет консервілері сияқты өңделген өнімдерді де зерттеуге арналған. Оны сынақ және ветеринариялық зертханалар, мемлекеттік бақылау органдары, тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары және азық-түлік сапасы мен қауіпсіздігін бақылайтын басқа ұйымдар пайдалана алады.

Мамандардың айтуынша, еттің түрлік құрамын анықтау өнімнің таңбалануына сәйкессіздіктерді анықтауға, тұтынушылардың құқықтарын қорғауға және ветеринариялық-санитариялық бақылауды күшейтуге мүмкіндік береді.

Отандық тест-жүйені енгізу Қазақстандағы ет өнімдеріне жүргізілетін зертханалық бақылаудың мүмкіндігін кеңейтіп, фальсификация фактілерін анықтау тиімділігін арттыруға және импорттық диагностикалық шешімдерге тәуелділікті азайтуға мүмкіндік береді.